Pwyso am ryddid rhag San Steffan… i Swydd Efrog

Image credit The Independent

Rhannu’r dyhead am weld trefn newydd rol Brexit

ROEDD cwpwl o ddyddiau’n cerdded yn Yr Yorkshire Dales yn agoriad llygad i ddyn wedi’r Nadolig. Natur gynnes ac agos atoch chi pobol Swydd Efrog, ie yn sicr. Heb son am y golygfeydd rhyfeddol sydd yno wedyn a’r ystod helaeth o fwyd a diodydd lleol gwych ar gael yno.

Ond roedd yna fwy na hynny iddi hefyd. Y synnwyr ges i ar yr ymweliad byr hwn oedd bod nifer gynyddol o bobol yn Swydd Efrog bellach yn dechrau rhannu’n dyhead ni yng Nghymru am ryddid rhag San Steffan a’u  holl ystrywiau.

Mae’r “Yorkshire Party”, a sefydlwyd yn 2014 i alw am senedd i Swydd Efrog, bellach wedi denu cannoedd o aelodau i’w rhengoedd. Yn yr etholiad cyffredinol y llynedd, pleidleisiodd dros 20,000 o etholwyr Efrog drostyn nhw ac erbyn hyn maen nhw’n dechrau ennill rhwng 15% ac 20% o’r bleidlais mewn etholiadau lleol hefyd.

Mae’r Blaid hefyd wedi llwyddo i berswadio 17 o gynghorau lleol i bwyso am strategaeth economaidd “One Yorkshire” ar gyfer y sir gyfan- yn hytrach na bodloni ar dderbyn statws “city region” wedi’i seilio ar Sheffield, sef yr hyn yr oedd San Steffan am ei weld yn digwydd.

Er nad cenedl ydyn nhw megis y Cymry, mae gan bobol Swydd Efrog hunaniaeth ranbarthol hynod iawn, yn ymestyn yn ol tua 1,500  o flynyddoedd( sydd yn debyg iawn i hirhoedledd hunaniaeth genedlaethol y Cymry).

Economi Swydd Efrog yn fwy nag economi Cymru

Gyda 5 miliwn o bobol, ac economi sydd yn fwy nag economi Cymru, 10 prifysgol. tair dinas fyrlymus yn Leeds, Sheffield, a Bradford, diwydiant twristiaeth a bwyd a diod llewyrchus: mae’n amlwg fod gan Swyddd Efrog lawer iawn o’u plaid.

Ac yn dilyn Brexit, mae’r “Yorkshire Party” yn gweld cyfle am re-set llwyr yng ngwleidyddiaeth Prydain, gyda theyrngarwch pobol i’r hen bleidiau traddodiadol yn prysur ddiflannu.

Wrth siarad gyda hwn a’r llall, yr hyn ddaeth i’r amlwg oedd fod eu cwynion hwy yn Swydd Efrog yn debyg iawn i’n cwynion ni yng Nghymru ac yn seiliedig ar anhegwch economaidd a chymdeithasol sylfaenol.

Teimlir fod San Steffan yn rhy bell i ffwrdd i falio dim amdanyn nhw mewn gwirionedd, gyda’r gwahaniaeth anferthol rhwng buddsoddiad mewn trafnidiaeth gyhoeddus yn Sir Efrog (£315 y pen) o’i gymharu gyda’r symiau a werir yn Llundain,( £1,019 y pen) yn dweud y cyfan. Mae cyflwr gwael trafnidiaeth gyhoeddus yn Swydd Efrog yn destun dicter mawr yn lleol. Ac mae’r dirywiad economaidd a chymdeithasol yn y sir dros y blynyddoedd diwethaf yn rhoi halen pellach ar y briw.

Gwleidyddiaeth bragmataidd yr “Yorkshire Party”

Yn ol arweinydd The Yorkshire Party, Stewart Arnold; ”  Our policies don’t come from any ideological position as such, they are simply drawn up on what’s best for Yorkshire as a whole” Amen! Dyna’r math o wleidyddiaeth bragmataidd y tu hwnt i ideoleg gyfyng a phegynnus “y chwith” neu’r “dde” y mae Gwlad am ei weld yma yng Nghymru hefyd.

Un o’r ofnau sydd gan lawer am annibyniaeth i Gymru ydi y byddem yn wynebu behemoth anferthol o 55 miliwn o bobol drws nesaf a fyddai yn ein domiwnyddu’n llwyr.

Ond tybed ai felly fydda hi mewn gwirionedd? . Mae’r math o hunaniaeth ranbarthol gref sydd gan Swydd Efrog a’u hawydd i weld yr hunaniaeth honno yn cael mynegiant gwleidyddol o’r diwedd yn batrwm posib y gellid ei efelychu mewn mannau eraill yn Lloegr. Er enghraifft, gallai rhywun ddychmygu y byddai’r Gogledd-Ddwyrain hefyd am weld cydnabod eu hunaniaeth ranbarthol hwy yn yr un modd, ac efallai y byddai Canolbarth Lloegr am ddilyn yr un trywydd maes o law.

Hunaniaeth mwy ranbarthol yn y dyfodol

Tybed ai clytwaith amrywiol o ranbarthau cryf a welwn yn Lloegr yn y dyfodol – ochr yn ochr gyda’u hunaniaeth genedlaetho l- gwlad a fyddai o’i hanfod felly yn gorfod bod yn fwy pliwralistaidd a llai domiwnyddol.

Efallai’n wir mai pendraw y gafael haernaidd ar rym  a fu gan Llundain a’r De-Ddwyrain dros yr ynysoedd hyn ers canrifoedd fydd gyrru nid yn unig Yr Alban a Chymru i fynd ar ei liwt eu hunain, ond hefyd sawl rhanbarth yn Lloegr ei hun hefyd.

Cyhoeddwyd yn Blog

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *