Cawr Geiriol yn Cyrraedd ei Gant

Emyr Humphreys - Y nofelydd Cymreig o fri sydd wedi cyrraedd ei gant yr wythnos hon. Emyr Humphreys - the eminent Welsh novelist who celebrated his 100th birthday this week

CYRHAEDDODD  un o lenorion mwyaf Cymru yn yr 20fed ganrif garreg filltir arbennig yr wythnos hon wrth ddathlu ei benblwydd yn 100 oed.

Cynhaliwyd cyfarfod arbennig i nodi penblwydd y nofelydd Emyr Humphreys yn Llanfairpwll, Ynys Mon nos Lun, gyda darlith gan ei gyfaill a chyn gyd-weithiwr iddo, Yr Athro M Wyn Thomas, o Brifysgol Abertawe.

Yn ol Yr Athro Thomas, roedd Emyr Humphreys wedi torri tir newydd yng Nghymru dros y blynyddoedd wrth gynhyrchu dros ddwsin o nofelau, straeon byrion a cherddi mewn gyrfa ysgrifennu hir a thoreithiog.

Cofnodydd canlyniadau coloneiddio’r Cymry

Dywedodd mai un o nodweddion amlycaf gwaith Emyr Humphreys oedd ei ymgais i  gofnodi natur drefedigaethol Cymru, ac ymchwilio i effeithiau y coloneiddio hwnnw ar feddyliau’r Cymry hyd heddiw.

“Mi roedd Cymru a’r iaith Gymraeg yn agos at ei galon – fe ddysgodd yr iaith fel oedolyn – ac fe roedd o’n ymgyrchydd ffyddlon dros yr iaith ar hyd y blynyddoedd. Ar ben hynny, yn ystod yr ail ryfel byd, bu’n wrthwynebydd cydwybodol” meddai.

Dywedodd Yr Athro Thomas mai “Outside The House of Baal” oedd nofel fwyaf Emyr Humphreys yn ei farn ef – cronicl o ddirywiad y Gymru Anghydffurfiol yn yr 20fed ganrif yn wyneb seciwlariaeth eang y ganrif honno.

Amwysedd y dreftadaeth anghydffurfiol Gymreig

“Mae’r prif gymeriad, Y Parch J T Miles yn edrych yn ol ar y ganrif ar ddiwedd ei oes, ac mae Emyr yn defnyddio’r cymeriad cymhleth hwn i drafod holl amwysedd y dreftadaeth anghydffurfiol o ran sefyllfa Cymru ei hun.”

Dywedodd mai cymwynas fawr Emyr Humphreys trwy ei waith oedd cyflwyno stori gyfoes Cymru i lawer o Gymry di-Gymraeg oedd wedi eu hamddifadu o’u stori genedlaethol trwy diffygion y system addysg Gymreig trwy gydol yr 20ed ganrif.

Ychwanegodd ei fod yn gobeithio y byddai’r achlysur arbennig wrth i’r awdur gyrraedd y cant yn tanio ddiddordeb cenhedlaeth newydd o ddarllenwyr yng Nghymru yng ngwaith Emyr Humphreys.

Mae llyfr newydd yr Athro M Wyn Thomas am Emyr Humphreys – yn y gyfres “Writers of Wales” – ar werth yn y siopau am £16.99.

Cyhoeddwyd yn Blog

Gadael Ymateb

Ni fydd eich cyfeiriad e-bost yn cael ei gyhoeddi. Mae'r meysydd gofynnol yn cael eu marcio *