Arweiniodd datganiad personol Anthony, pan gafodd ei ddewis fel ymgeisydd Gwlad, gyda’r angen am adfywio trefol yn nhrefi Bwrdeistref Sirol Caerffili. Ef oedd yr unig ymgeisydd a wnaeth hynny. Mater lleol pwysig iawn.
Mae’r Llywodraeth Llafur yn Llundain wedi ymateb drwy ddyfarnu £21.5m i Gaerffili ar gyfer adfywio trefol o dan y cynllun “Pride in Place”! Ai llwgrwobr hael gan bobl bryderus yn Llundain bell ydyw?
Dywedodd Anthony Cook, “Mae hyn yn anhygoel. Gwelais adfywio trefol fel fy mhrif bryder ac yn awr dyma Lafur o’r diwedd yn dod ymlaen gyda rhywfaint o arian, hyd yn oed os mai ar gyfer gwelliannau cosmetig i lyfrgelloedd, toiledau a pharciau yn unig ydyw. Nid yw hyn yn mynd i’r afael â phrif broblem canol trefi – dim digon o bobl. Fel ymgeisydd Gwlad, rwyf am weld newid mwy sylfaenol gyda mynediad lleol tryloyw a dibynadwy at gronfeydd, nid ‘cystadlaethau’ a gyfarwyddir yn wleidyddol, fel bod sefydliadau cyhoeddus yn symud yn ôl i ganol trefi. Dylid dileu’r rhagfarn yn y TAW, sy’n sero-raddio adeiladau newydd ond yn cosbi gwaith atgyweirio canol trefi gyda TAW, fel y daw’r sector preifat yn ôl i’r dref hefyd.
Cynllun ledled y DU yw hwn ond mae amseriad y cyhoeddiad yn hynod gyfleus i lywodraeth Lafur sydd ar ei hôl hi yn wleidyddol ac yn debygol o fethu’n ddrwg yng Nghaerffili.
Mae hyn hefyd yn dangos pa mor ganolog yw Prydain. Ar un adeg, mater i lywodraeth leol oedd cyflwr llyfrgelloedd, toiledau cyhoeddus a pharciau. Nid rhodd yw’r arian hwn. Arferai llywodraeth leol gael digon o reolaeth dros gyllidebau i wneud y penderfyniadau gwariant hyn eu hunain. Arian yw hwn na ddylai fod wedi gadael Caerffili yn y lle cyntaf. Hyd yn oed yn nyddiau gwaethaf y 1930au, roedd pethau felly o dan reolaeth leol. Nawr mae cyllidebau awdurdodau lleol mor gaeth fel bod penderfyniadau ynghylch cyllido’r ychydig lyfrgelloedd a chyfleusterau toiledau cyhoeddus yn cael eu gwneud yn Llundain. Roedd Caerffili yn arbennig o hwyr yn derbyn yr arian hwn o Lundain. Mae Gwlad yn credu y dylid gwneud penderfyniadau cyllidebol ar y lefel sy’n effeithio arnynt, boed hynny yn y Fwrdeistref Sirol, y Senedd neu, am y tro, Senedd San Steffan. Mae canoli’r holl bŵer yn Llundain, pa un ai Llafur, Ceidwadwyr neu Ddiwygio Cenedlaetholwyr Seisnig sydd wrth y llyw, yn dinistrio democratiaeth.”
Mae Ewrop yn llawn gwledydd bychain, rhai ohonynt yn llai na Chymru, sydd wedi symud yn eu blaenau’n economaidd ac yn gymdeithasol ers sicrhau eu hannibyniaeth. Mae Gwlad yn credu y dylai Cymru fod yn un ohonynt: economi farchnad annibynnol a ffyniannus sy’n mwynhau perthynas dda â’i chymdogion ac yn hyderus yn ei hun.